Ondernemersaandelen zijn een bijzondere vorm van aandelen die niet vrij verhandelbaar zijn op de beurs. Ze horen bij bedrijven die niet beursgenoteerd zijn, zoals familiebedrijven, startups of besloten vennootschappen. Veel mensen kennen gewone beursaandelen van bedrijven als ASML of Shell, maar de wereld van niet-beursgenoteerde aandeelhouders is minstens zo groot en interessant. Wie een stuk van een bedrijf bezit zonder dat dit via de beurs gaat, heeft te maken met spelregels die flink verschillen van het dagelijkse handelen in koersen.
Wat ondernemersaandelen zijn en hoe ze werken
Een aandeel is een bewijs van eigendom in een bedrijf. Bij een besloten vennootschap, ook wel een bv, worden de aandelen niet openbaar verhandeld. De aandeelhouder is mede-eigenaar van het bedrijf en heeft recht op een deel van de winst, ook wel dividend genoemd. Bij ondernemersaandelen gaat het vaak om mensen die actief betrokken zijn bij het bedrijf, zoals de oprichter, een medeondernemer of een investeerder in een vroeg stadium. De waarde van de aandelen hangt niet af van een beurskoers, maar van de werkelijke waarde van het bedrijf. Die waarde wordt bepaald door factoren als omzet, winst, schulden en groeiverwachtingen. Een onafhankelijke taxateur of accountant stelt die waarde dan vast.
De rechten en plichten van een aandeelhouder in een bv
Als aandeelhouder in een besloten vennootschap heb je bepaalde rechten. Je mag stemmen op de aandeelhoudersvergadering, je hebt recht op informatie over de financiën van het bedrijf en je kunt aanspraak maken op dividend als het bedrijf dat uitkeert. Tegelijkertijd zijn er ook verplichtingen. Zo ben je in de meeste gevallen gebonden aan een aandeelhoudersovereenkomst. Daarin staan afspraken over wat er gebeurt als iemand zijn aandelen wil verkopen, wie ze mag kopen en voor welke prijs. Dit soort afspraken beschermt zowel het bedrijf als de andere aandeelhouders. Zonder zo’n overeenkomst kunnen er snel conflicten ontstaan, zeker als de belangen van de verschillende eigenaren uit elkaar groeien.
Verkoop en overdracht van aandelen in een niet-beursgenoteerd bedrijf
Het verkopen van aandelen in een bv is niet zo eenvoudig als het verkopen van beursaandelen. Je kunt ze niet zomaar via een handelsplatform van de hand doen. In de statuten van het bedrijf staat vaak een blokkeringsregeling. Die regeling bepaalt dat de andere aandeelhouders het eerste recht hebben om de aandelen te kopen als jij wilt verkopen. Dit heet het recht van eerste koop of voorkeursrecht. Soms is er ook een goedkeuringsvereiste: de aandeelhouders moeten dan gezamenlijk instemmen met de overdracht aan een nieuwe partij. Dit maakt de aandelen minder liquide dan beursgenoteerde stukken, maar het zorgt er ook voor dat de eigenaarskring van het bedrijf stabiel blijft.
Belasting en financiële gevolgen voor de aandeelhouder
Wie aandelen bezit in een bv, krijgt ook te maken met de belastingdienst. Als je minimaal 5 procent van de aandelen in een bedrijf bezit, valt dat in Nederland onder het aanmerkelijk belang. Dit is een speciale fiscale regeling in box 2 van de inkomstenbelasting. Over het dividend dat je ontvangt en over de winst die je maakt bij verkoop van de aandelen, betaal je belasting in box 2. Het tarief in box 2 is de afgelopen jaren stapsgewijs verhoogd. Vanaf 2024 geldt er een tweeschijvenstelsel: over de eerste 67.000 euro betaal je een lager percentage en daarboven een hoger tarief. Het loont om je goed te laten informeren over de fiscale gevolgen voordat je aandelen overdraagt of dividend uitkeert, want de bedragen kunnen flink oplopen.
Veelgestelde vragen
Wat is het verschil tussen ondernemersaandelen en gewone beursaandelen?
Ondernemersaandelen zijn aandelen in een bedrijf dat niet op de beurs staat, zoals een bv. Ze zijn niet vrij verhandelbaar en de waarde wordt bepaald door de werkelijke situatie van het bedrijf. Gewone beursaandelen zijn openbaar verhandelbaar en hebben een koers die elke dag verandert.
Wat is een aandeelhoudersovereenkomst en waarom is die belangrijk?
Een aandeelhoudersovereenkomst is een contract tussen de aandeelhouders van een bedrijf. Daarin staan afspraken over zaken als het verkopen van aandelen, de verdeling van winst en besluitvorming. Zo’n overeenkomst voorkomt conflicten als de belangen van aandeelhouders uit elkaar lopen.
Wat houdt aanmerkelijk belang precies in?
Aanmerkelijk belang is een fiscaal begrip. Je hebt aanmerkelijk belang als je 5 procent of meer van de aandelen in een bedrijf bezit. In dat geval valt je dividend en eventuele verkoopwinst in box 2 van de inkomstenbelasting, met een eigen belastingtarief.
Kan ik aandelen in een bv verkopen aan wie ik wil?
Dat hangt af van de statuten van het bedrijf. Veel bv’s hebben een blokkeringsregeling. Die geeft andere aandeelhouders het eerste recht om jouw aandelen te kopen. Soms moet de verkoop ook goedgekeurd worden door de overige aandeelhouders. Je kunt dus niet altijd vrij kiezen aan wie je verkoopt.